完整地保存了古藏语的语音系统在线视频

སློབ་གྲོགས་རྣམ་པ།
同学们

གཤམ་དུ་དོན་ཚན་བདུན་པ་
下面是第七讲

ཐོན་མིའི་སྒྲ་སྦྱོར་ཡི་གེས་བོད་སྐད་ལ་ཐོན་པའི་ཕན་ནུས་ཞེས་པ་བཤད་པར་བྱ།
吞弥桑布札文字对藏语发展积极作用

དེ་ལས་ཐོག་མར་བཤད་པར་བྱ་བ་ནི།
这里首先要讲

བོད་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཇི་བཞིན་མཚོན་པ་ཞེས་པ་དེ་ཡིན།
完整记录古代藏语语音部分

སྤྱིར་སྐད་ཆ་གང་དང་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་།
无论是哪种语言

སྐད་ཆ་དེ་ཉིད་མ་འོངས་པའི་བསྐལ་པ་ལ་ཉར་བྱེད་རུང་བར་བྱ་དགོས་ན།
超越时空长久留存下来

སྐད་ཆ་དེ་ཉིད་ལ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཞིག་དགོས་པ་དང་།
则选用一种适合该语言特点的文字

ལྷག་པར་སྐད་ཆ་དེའི་སྒྲ་གདངས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཇི་བཞིན་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ལ།
尤其是要记载该语言固有的语音体系

ངེས་པར་སྒྲ་མཚན་སྦྱོར་ཀློག་གི་ཡི་གེ་ཞིག་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་རེད།
那么就选择一种表音字母文字

དེ་འདྲ་ཡིན་པའི་དབང་གིས།
因此

བོད་ཀྱི་ཡུལ་འདི་ལ་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུ་།
在藏族历史上出现的

ཐ་གུའི་ཡི་གེ་དང་།
结绳字

ཞང་ཞུང་གི་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་བ་ནི།
象雄文字等等

སྐད་ཆའི་རམ་འདེགས་སུ་བྱས་ཏེ་
仅仅作为辅助工具

སྐད་ཆའི་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོ་དག་རྗེས་མ་རྗེས་མ་ལ་བརྒྱུད་པར་བྱེད་པ་མ་གཏོགས་པར།
承载语言的主要内容流传后代之外

སྐད་ཆའི་གྲུབ་ཆ་རེ་རེ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཇི་བཞིན་པ་དག་
对语言特有的语音要素

ཕྱི་མར་བརྒྱུད་པར་བྱས་ཡོད་པ་མ་རེད།
如何承载上没有多大作用

དེ་འདྲ་ཡིན་པའི་དབང་གིས།
基于这样的原因

བོད་སྐད་ཀྱི་སྐད་ཆའི་སྦྱོར་བ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་།
藏语固有的语音要素

ཕྱི་ལ་བརྒྱུད་པར་བྱེད་པ་ནི་
完整地承载下来

ངེས་པར་ད་ལྟའི་ཡི་གེ་འདི་ལ་བརྟེན་པ་མ་གཏོགས་པར་ཐབས་གཞན་ཡོད་པ་མ་རེད།
就必须选用现行藏文这样的表音文字

རྒྱུ་མཚན་ངེད་ཅག་གིས་ཤེས་གསལ་ལྟར།
正如我们所知

སྤྱིར་ཡི་གེ་གང་དང་གང་ཞིག་ཡིན་ཡང་།
不管是哪种文字

ཡི་གེ་དེ་ལ་སྒྲ་སྦྱོར་གྱི་རྟགས་ཡོད་ན།
属于表音字母体系

ད་གཟོད་སྐད་ཆའི་སྒྲ་གདངས་འབྱིན་ལུགས་གསལ་བར་མཚོན་ཐུབ་པ་རེད།
才能将语音系统完整地记载下来

དེ་འདྲ་ཡིན་པ་
这种情况

ཨིན་ཇིའི་ཡི་གེ་དེ་ལ་ཨིན་ཇི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཀླག་སྟངས་དང་།
在英语字母中的英式读音和

ཨ་མེ་རི་ཀའི་བཀླག་སྟངས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས།
美式读音之间的差别

ད་ལྟ་དེ་ལ་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲ་རྟགས་ཀྱིས་གཞོགས་འདེགས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་རེད།
现在就用国际音标来标记的

དེ་དང་འདྲ་བར།
同样如此

རྒྱ་ཡིག་ལ་མཚོན་ན་
对于汉文

རྣམ་གྲངས་མང་ཞིང་དོན་སྟོན་པའི་ནུས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ།
字量大表达功能强

ཁྱད་པར་དུ་སྐད་ཆའི་རིག་གནས་ཀྱི་བསྟན་དོན་གཏིང་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ན་ཡང་།
尤其汉语特有的深刻文化含蕴充分体现在汉字中

ཡུལ་ལུང་གི་སྐད་ཆ་སོ་སོའི་ཁྱད་པར་ནི།
但汉字读音的方言差别

སྒྲ་སྦྱོར་གྱི་ཡི་གེ་ཞིག་ལ་མ་བརྟེན་པར་མི་ཆོག་པའི་དབང་གིས།
要靠表音字母来统一

ཀྲུང་གོ་གསར་བ་ཚུགས་པའི་རྗེས་སུ།
新中国成立后

ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་འོག་ཏུ།
在中国共产党的领导下

རྒྱ་ཡིག་འདི་ལ་སྒྲ་སྦྱོར་གྱི་ཡི་གེ་ཞིག་རམ་འདེགས་སུ་བཟོས་པས།
制定了标记汉文的拼音字母

ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་ཞིག་ལས་མ་འདས་ཀྱང་།
仅仅过了几十年

ད་ལྟ་འཛམ་བུ་གླིང་དུ་ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་སྐད་ཅིག་ཆགས་ཐུབ་པ་ནི།
已经将所有使用汉字的语言统一起来了

གཙོ་བོ་སྒྲ་སྦྱོར་གྱིས་རམ་འདེགས་ལ་བརྟེན་པ་རེད།
这也是表音字母的巨大作用

དེ་འདྲ་ཡིན་པའི་སྟབས་ཀྱིས།
因此

རང་རེ་བོད་པའི་སྐད་ཆ་དང་ཡི་གེ་འདི་ལ་མཚོན་ནའང་།
藏语言和藏文字也不例外

གནའ་དུས་ཀྱི་སྐད་ཆའི་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་ད་ལྟའི་ཡི་གེའི་སྟེང་དུ་མཚོན་དགོས་པ་དང་།
藏语的语音系统用现行的藏文字母记载下来

ད་ལྟའི་ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་།
现在字母读音上

སྤྱིར་ཡུལ་ལུང་གི་སྐད་ཆ་སོ་སོའི་ནང་དུ་བརྗོད་སྟངས་མི་འདྲ་བ་དང་།
各个方言区的语音中

ཡུལ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་ཡོད་ཀྱང་།
虽有不同的读音差异

ཡི་གེའི་སྦྱོར་བའི་ཆ་རུ་མི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པར།
但在文字层面上是统一的

ཡུལ་ལུང་གི་སྐད་ཆའི་སྦྱོར་ལུགས་དག་ཡི་གེ་ལ་གཅིག་མཐུན་དུ་བསྡུས་པའི་སྣང་ཚུལ་བྱུང་བ་རེད།
用统一的文字将不同的方言差异统一起来

དེས་ན་ངེད་ཅག་གིས་ཤེས་གསལ་ལྟར་དུ།
正如我们所知

ད་ལྟ་སྤྱིར་དབུས་གཙང་སྐད་དང་།
现在卫藏方言

ཁམས་པའི་སྐད།
康巴方言和

ཨ་མདོའི་སྐད་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ།
安多方言中

དེ་ལ་ཡུལ་ལུང་གི་སྐད་ཆའི་དབང་དུ།
由于方言差异

ཡི་གེ་གཉིས་ལ་སྒྲ་གདངས་གཅིག་བཀླག་པ་དང་།
不同的两个字母读成一个音

ཡང་ན་ཡི་གེའི་སྒྲ་གདངས་དག་སྔོན་དུས་ཀྱི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་འཐོན་གྱིན་མེད་པ་ནི་ཞིག་ཡོད་པ་རེད།
或者个别字母的读音与古时候的读音之间有差异

དེས་ན་ཡི་གེ་ཞིག་གསར་དུ་མཛད་པའི་དུས་སྐབས་ལ།
一种在文字创制初期

ཡི་གེ་ལ་རྣམ་གྲངས་ཇི་འདྲ་ཞིག་བྱེད་པ་དེ་ནི།
如何确定字数及其读音

མི་རིགས་ཤིག་གི་སྐད་ཆའི་རྩ་བའི་སྒྲ་གདངས་དག་
就必须精准归纳一个民族的语言音素

རྣམ་གྲངས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་འདུ་བ་ལ་ཐུགས་གཞིགས་ནན་མོ་བཏང་བའི་དབང་གིས།
到底由几个音素字母构成的

ཡི་གེའི་རྣམ་གྲངས་རེ་རེ་ཡིས་སྒྲ་གདངས་མི་འདྲ་བ་རེ་དང་།
则确定相应的字母数量

སྒྲ་གདངས་མི་འདྲ་བ་མཚོན་བྱེད་ལ་ཡི་གེ་གཟུགས་མི་འདྲ་བ་རེ་བྱས་པ་རེད།
不同的语音音素用不同的字母标记

དེར་མ་ཟད།
之外

བོད་པའི་སྐད་ཆ་འདི་ལ་སྔོན་འཇུག་དང་།
藏语的一个音节既有前置音

རྗེས་འཇུག
后置音

མགོ་ཅན།
又有上加音

འདོགས་ཅན།
下加音和

ཡང་འཇུག་ལ་སོགས་པར་བྱས་པ་ནི།
又后置音

སི་ཏུ་པཎ་ཆེན་མཆོག་གི་ཞལ་ནས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ།
对此司都班禅所言

གཞན་ཡང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྡེབ་འདི་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ནི།
对于藏文字母的搭配上

གནའ་དུས་ཀྱི་བོད་སྐད་དག་པ་ཉིད་ལ་
充分体现了古代藏语

ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་དུ་བྱས་པ་མ་གཏོགས་པར།
语音系统的发音及其规律

སྐད་ཆའི་སྦྱོར་བ་ལ་འཕུལ་རྟེན་སོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་མེད་ན།
如果语音中没有前后置音之分

ཡི་གེ་ལ་དེ་ལྟར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཞིག་གིས་རྟོགས་པར་ནུས་ཏེ་མི་ནུས་སོ། །
文字上也不可能有前后置字的分类

ཞེས་གསུངས་པ་ནི་གནད་དོན་འདི་རེད།
这个提法很重要

རྒྱུ་མཚན་དེ་འདྲ་ཡིན་པ་ནི།
这是因为

སྤྱིར་བོད་སྐད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་
藏文字母的搭配上

གནའ་དུས་དུས་རབས་བདུན་པ་དང་།
体现的是公元七世纪

དེའི་གོང་རོལ་གྱི་
乃至之前的

བོད་སྐད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡི་གེའི་གཟུགས་ལ་བྱས་པ་དང་།
藏语语音体系

ཡི་གེའི་གཟུགས་ནི་
藏文的搭配规律是

གནའ་དུས་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་མཚོན་བྱེད་ཡིན་པའི་དབང་གིས།
以古代的语音为基础建立起来的

ད་ལྟ་ངེད་ཅག་གིས་དེ་ལྟར་བཀླག་གིན་ཡོད་དམ་མེད་པ་གང་ལྟར་ཡང་།
至于现在我们的方言中读音如何

ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཡོད་ན་
有文字标记

ནམ་ཞིག་གི་དུས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བཀླག་ཚུལ་ཡོད་པ་དང་།
曾经就有这样的读法

དེ་ལྟ་བུའི་བཀླག་ཚུལ་ཇི་འདྲ་ཡིན་པ་ནི།
并将语音音素

ཡི་གེའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཉར་པའི་དབང་གིས།
如实记载于文字上

ཡི་གེའི་སྦྱོར་བས་གནའ་དུས་ཀྱི་སྐད་ཆའི་སྒྲ་གདངས་དེ་ཇི་བཞིན་མཚོན་པ་རེད།
通过文字能洞察到古代的语音体系

དེ་འདྲ་ཡིན་པར་མ་ཟད།
除此之外

བོད་པའི་སྐད་ཆ་དངོས་དང་བརྒྱུད་པ་གང་རུང་དང་
与藏语有直接或间接联系的

འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་སྐད་ཆའི་སྦྱོར་བ་དག་བཤད་པར་བྱ་བ་ལ།
各种支系语言的

དེ་ཡང་སྒྲ་མཚན་སྦྱོར་ཀློག་གི་ཡི་གེ་ཞིག་ལ་བརྟེན་དགོས་པར་མ་ཟད།
许多古代音系也能通过藏文字母记载下来

དོན་མཚོན་གྱི་ཡི་གེ་ཞིག་གིས་བརྗོད་དོན་ཉར་སྲིད་ཀྱང་།
表意文字记载的是语言的意义

དོན་དེ་ཉིད་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཆའི་སྦྱོར་བའི་སྒྲ་གདངས་དག་ཉར་སྲིད་པ་མ་རེད།
而不能标记语言的语音系统

དེ་འདྲ་ཡིན་པའི་སྟབས་ཀྱིས།
鉴于这样的情况

སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེལ་འགྱུར་དང་།
随着社会的发展

དུས་ཀྱི་དར་རྒུད་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས།
时代的变迁

བོད་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་ཡང་།
藏语的语音也发生了变化

བོད་ཡིག་གི་སྦྱོར་བའི་སྒྲ་གདངས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་
从藏文的读音系统上

གནའ་དུས་སུ་བོད་ཡིག་འདི་ཉིད་ཐོག་མར་བཟོས་པའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྐད་གདངས་དང་།
就能看出藏文创制时期的语音概貌和

སྒྲའི་སྦྱོར་བ་ཇི་བཞིན་དག་མཚོན་ཡོད་པ་ནི་
语音搭配规律

གཙོ་བོ་ཡི་གེ་འདི་ལ་རྐྱང་པ་དང་།
这就是单辅音

བརྩེགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ནི།
复辅音等差别

མ་གཞི་སྐད་ཆའི་གདངས་ལ་རྐྱང་པ་དང་བརྩེགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་དང་།
如果在语音中不存在单辅音和复辅音之分

ཡི་གེ་ལ་སྔོན་འཇུག་དང་།
字母中设有前置字

རྗེས་འཇུག
后置字

ཡང་འཇུག་ལ་སོགས་པའི་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ནི།
和又后置字等附加字符

གནའ་དུས་སུ་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཆ་འབྱིན་པའི་དུས་སྐབས་སུ།
就基于古代时候人们说话时

སྒྲ་ཡི་འབྱིན་ལུགས་ལ་དུས་སྔ་ཕྱིའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་དེ་ཡིན་པ་དང་།
不同的音素前后连接并形成固定的音节之故

ཡི་གེ་ལ་བར་ཚེག་བྱེད་པ་ནི།
文字上有音节符号

སྒྲ་རྒྱུ་དུ་མ་ཟུར་ཐོན་པར་བཀླགས་པ་དོན་ལ་འཇུག་པ་ལ་སྒྲ་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ།
也基于由不同音素构成的一个音节

དེ་དག་སྒྲ་ཚིགས་རེ་རེ་བཞིན་དུ་དོན་ལ་འཇུག་པའི་རྟགས་ཡིན་པའི་དབང་གིས།
作为一个意义单位有明显的停顿之处

བོད་ཡིག་གི་སྦྱོར་བ་ཡིས་དོན་དམ་པར་བོད་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་དང་།
藏文字母的搭配与藏语语音体系

དེའི་སྦྱོར་ལུགས་ཇི་ལྟ་བ་ཡིན་པ་མཚོན་པའི་དབང་གིས།
构成规律有着紧密的联系

གནའ་དུས་ཀྱི་སྐད་ཆའི་ཁྱད་ཆོས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པ་དཔྱོད་བྱེད་ལ།
要了解古代藏语的语音特征

སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པ་ལས་ལྷག་པའི་
《三十颂》和《音势论》

ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁུངས་བཙུན་པའི་ཡིག་ཆ་གཞན་མེད་ལ།
就是不可或缺的语音资料

དེའི་ཕྱིས་ཀྱི་སྐད་ཆའི་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟར་མཚོན་པ་ལའང་
之后的藏语语音变异情况

དེའི་རྗེས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས་ལྷག་པའི་
就要从后期的语法著作中

སྒྲུབ་བྱེད་གཞན་པ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་རེད།
能略知一二