当前课程知识点:藏语言文字学概论 > 第九讲 藏文的标点符号 > 9.3可充当标点符号功能的虚字 > 藏文虚字的标点用法
བོད་སྐད་ཀྱི་ནང་དུ་ཚིག་ཕྲད་ཕལ་བ་ལ་
虽然藏语中的非格虚词
ཚིག་རྟགས་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ཀྱང་།
具有标点符号的功能
སྦྱོར་ཚུལ་གྱི་ཆ་ནས་དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པའི་གནད་གཉིས་ཡོད་པ་རེད།
但在使用上应该注意两点
ཚིག་ཕྲད་གང་ཞིག་གིས་ཚིག་རྟགས་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ནི།
哪个虚词具有标点符号的作用
གཙོ་བོ་ཚིག་གི་མཐའ་མ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།
主要看放在句尾的虚词和
ཚིག་གི་བར་ལ་སྦྱོར་བ་རིགས་གཉིས་ཡོད་པ་རེད།
句子中间的两种情况
ཚིག་གི་མཐའ་མ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི།
用在句末的是
ཅིང་ཞིང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དང་།
ཅིང་ཞིང་ཤིང等词
ཏེ་དེ་སྟེ་ནས་མཚམས་སྦྱོར་བའི་དོན་ལ་འཇུག་པའི་ཚིག་ཕྲད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་རེད།
ཏེ་དེ་སྟེ་ནས等连引词
ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་རིང་ཐུང་གང་ཞིག་གི་རྗེས་སུ།
无论是长句还是短句
གོང་བསྟན་གྱི་ཚིག་ཕྲད་དེ་དག་སྦྱར་བ་ཡིན་ན།
使用上述那些虚词的话
བསྟན་བྱ་མ་རྫོགས་པར་
一来表示句子内部
བསྟན་དོན་ཕྱི་མ་འདྲེན་རྒྱུ་ཡོད་པའི་དོན་ཞིག་སྟོན་པ་དང་གཅིག
意义尚未完成需要停顿
གཉིས་པ་ནི།
其次是
ཚིག་གང་ཞིག་གི་མཐའ་མ་ལ་
一个句子后面添加
གམ་ངམ་དམ་ནམ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དག་སྦྱར་ན།
གམ་ངམ་དམ་ནམ等虚词
གང་ལ་སྦྱར་བྱའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་དེའི་བསྟན་དོན་
则表示说话人自己不知道
རྗོད་མཁན་རང་གིས་མ་ཤེས་པར་ཕ་རོལ་པོ་ལ་དྲི་བའི་དོན་སྟོན་པ་དང་།
而对比人提出疑问的语气
གསུམ་པ་ནི།
三是
ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་གང་ཞིག་གི་རྗེས་སུ།
一个句子之后
དང་སྒྲ་སྦྱར་བ་དང་།
添加དང词
ཡང་ན་གམ་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བ་ཡིན་ན།
或者གམ等虚词的话
ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་གཉི་ག་བསྟན་དོན་འདྲ་བ་ཡིན་པ་དང་
表示前后两个句子意义对等
དོ་མཉམ་པ་ཡིན་པ་གཙོ་ཕལ་གྱི་ཁྱད་པར་མེད་པ་སྟོན་པ་ཡིན།
或者是并列句子的关系
བཞི་པ་ནི།
四是
ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་གང་ཞིག་གི་མཐའ་མ་ལ་
一个句子后面
ཀྱང་འང་ཡང་གསུམ་གྱི་གང་རུང་སྦྱར་ན།
添加ཀྱང་འང་ཡང之一个
ཚིག་དོན་སྔ་ཕྱིའི་བསྟན་བྱ་འགལ་བ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་རེད།
表示前后句子的意义对立
ཚིག་གི་སྦྱོར་བའི་བར་དུ་ཡང་།
在句子中间
གམ་ངམ་དམ་ནམ་སོགས་དང་།
可以用གམ་ངམ་དམ་ནམ等
དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་ཆོག་པ་རེད།
或དང等虚词
དེ་ལས་གཙོ་བོ་མིང་དོན་སྔ་ཕྱི་དོ་མཉམ་པ་ལ་དང་སྒྲ་དང་།
其中前后句义并列时用དང或
གམ་ངམ་དམ་ནམ་སོགས་སྦྱར་ན་
གམ་ངམ་དམ་ནམ等的时候
ཚིག་གཅིག་གི་ནང་གི་གྲུབ་ཆ་
就有表示前后句义
དོ་མཉམ་པ་ཡིན་པ་སྟོན་པའི་ཚིག་རྟགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པ་རེད།
对等并列关系的作用
འོན་ཀྱང་།
但是
གོ་ངོ་དོ་ནོའི་སྒྲ་ཚིག་གི་བར་མཚམས་སུ་སྦྱར་བ་སྟེ།
གོ་ངོ་དོ་ནོ等终结词放在句中
དཔེར་ན།
比如
བྱའོ་སྙམ།
བྱའོ་སྙམ和
འགྲོའོ་འདོད།
འགྲོའོ་འདོད等
ཅེས་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན།
例子来讲
དེ་ནི་ཚིག་དོན་སྔ་མའི་ཟླ་བོ་ཕྱི་མ་ན་ཡོད་པ་དང་།
则表示前后同位关系或
ཕྱི་མའི་དོན་དེ་སྔ་མ་ན་ཡོད་པའི་དོན་སྟོན་པ་མ་གཏོགས་པར།
后句对前句进行阐释之外
སྐབས་དེར་ཚིག་རྟགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་རེད།
没有标点符号的功能
དེ་དང་འདྲ་བར།
同样
ཅིག་ཞིག་ཤིག་ལྟ་བུར་མཚོན་ན།
ཅིག་ཞིག་ཤིག而言
རྟ་ཞིག་ཞོན།
骑个马
མར་ཞིག་ཉོས་ཞེས་པ་ལྟ་བུ།
买个酥油等
ཚིག་གི་བར་ལ་སྦྱར་བ་ཡིན་ན།
放在句子中间时
དེ་ནི་གྲངས་ཀའི་གཅིག་གི་དོན་སྟོན་པ་མ་གཏོགས།
只能表示数量之外
སྐབས་དེའི་ཅིག་དང་ཞིག་སོགས་ཀྱི་སྒྲ་དེ་ནི་
其中的ཅིག和ཞིག等
ཚིག་གི་མཐའ་མ་ན་སྦྱོར་བའི་
不具有放在句末那样的
སྐུལ་བ་དང་སྨོན་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡོད་པ་སྟོན་བྱེད་མ་རེད།
命令及祈告的意义
དེ་དང་དེ་བཞིན་དུ་
同样
བྱ་བ་གཉིས་ཀྱི་བར་མཚམས་སུ་
两个动词之间
ཏེ་དེ་སྟེ་སོགས་སྦྱོར་བའི་སྐབས་ལ།
添加ཏེ་དེ་སྟེ的时候
དཔེར་ན།
比如
བསྟན་ཏེ་རིག
བསྟན་ཏེ་རིག和
འཕུར་ཏེ་སོང་།
འཕུར་ཏེ་སོང等
ཞེས་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན།
语句为例
བྱ་བ་སྔ་མ་རྒྱུ་དང་།
前面是原因
བྱ་བ་ཕྱི་མ་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།
后面是结果
བྱ་བ་སྔ་ཕྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་མ་གཏོགས་པར།
只能连接前后的动词
དེ་དང་དེ་གཉིས་ཀ་བསྟན་དོན་ཐ་དད་པ་ཡིན་པར་སྟོན་ཡང་།
并表示两者意义不同之外
ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ཐ་དད་པ་ཡིན་པ་སྟོན་གྱིན་མི་འདུག
不表示它们是两个句子
དེ་བཞིན་དུ་ཀྱང་འང་ཡང་གསུམ་ལ་མཚོན་ན་ཡང་།
同样ཀྱང་འང་ཡང来讲
བྲིས་ཀྱང་བྲིས།
བྲིས་ཀྱང་བྲིས
བཤད་ཀྱང་བཤད།
བཤད་ཀྱང་བཤད和
མཛེས་ཀྱང་མཛེས།
མཛེས་ཀྱང་མཛེས
སོང་ཡང་སོང་།
སོང་ཡང་སོང等
ཞེས་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན།
语句来讲
ཚིག་དོན་སྔ་ཕྱི་ལ་རག་མ་ལས་པར་
不在于句子前后的关系
མིང་གི་བསྟན་དོན་སྔ་མ་ནི་
前后两个语句的
ཕྱི་མ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཡིན་པར་སྟོན་པ་དང་།
后部分较之前部分更具特别意义
ཕྱི་མས་སྔ་མའི་དོན་ལས་ལྷག་པའི་
表示后部分比前部分
དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གཞན་གྱི་ཞིབ་ཆ་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་རེད།
具有不同意义的区别
དེ་བས།
因此
བོད་སྐད་ཀྱི་ཚིག་ཕྲད་ཕལ་བ་ཡོད་ཚད་
不是藏语中的所有非格虚词
ཐམས་ཅད་གང་ལ་སྦྱར་ཡང་ཚིག་རྟགས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར།
在任何时候都具有标点功能
དེ་ལ་ཚིག་རྟགས་ཡིན་པའི་སྐབས་དང་མ་ཡིན་པའི་སྐབས་ཡོད་པ་རེད།
而要注意它们的用法
དེ་ཡང་གཙོ་བོ་སྦྱར་ཡུལ་ལ་བལྟ་དགོས་པ་དང་།
主要的还是看添加的位置
སྒོས་སུ་བསྟན་བྱའི་དོན་ལ་བལྟ་དགོས་པ་རེད།
尤其是它们的意义
གཞན་ཡང་ད་དུང་།
除此之外
བོད་སྐད་ལ་ཚིག་རྟགས་ཀྱི་ནང་དུ་
藏语的标点符号中
ཚེག་རྟགས་ཞེས་པའི་དོན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་ཀྱང་།
还有其它符号的问题
དེ་ལས་མཚན་རྟགས་ཏེ།
也就是表示
དཔེ་ཆ།
书籍
ས་ཆ།
地名
མིའི་མིང་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པའི་དོན་ནི།
人名等意义的问题
ཨིན་ཇི་དང་རྒྱ་ཡིག་ལ་སོགས་པར་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་
在英语和汉语中使用的那样
དཔེ་རྟགས།
书名号
ལུང་རྟགས།
引号
བསྡུས་རྟགས།
省略号
ནན་རྟགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དག་སྦྱར་དགོས་པ་རེད།
着重号一样也可以用这些符号
སྤྱིར་དེ་མ་སྦྱར་ནའང་ཆོག་མོད།
一般情况下不用也可以
ཡིན་ན་ཡང་
但是
དེང་རབས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཐམས་ཅད་ལ་
但现代语言中
དེ་འདྲ་སྦྱོར་བའི་གོམས་སྲོལ་ཡོད་པ་དང་།
已经形成共同的习惯
ལྷག་པར་དུ་མིང་ཞིག་འབྱུང་བ་དེ་ནི་མིའི་མིང་ཞིག་ཡིན་ནམ།
尤其是所强调的是人名
གལ་བོ་ཆེ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་དགོས་པ་ཡིན།
或者是着重强调的焦点
ཡང་ན་
或是
དེ་ནི་དཔེ་ཆ་ཞིག་གི་མིང་སོགས་ཀྱི་གང་ཡིན་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དུ།
为了标明书名等需要时
མིང་དེ་རིགས་དཔེ་རྟགས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུས་ན།
把这些语词放到标号之内
དཔྱད་རྩོམ་དང་།
则标明论文
བསྟན་བཅོས་གང་རུང་ཞིག་གི་མིང་ཡིན་པ་དང་།
书籍等的名称那样
མིང་གང་ཞིག་དང་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་གང་ཞིག་གི་འོག་ལ་
一个词或句子之下
ནག་ཐིག་བརྒྱབ་པ་ཡིན་ན།
添加适当的黑点的话
གང་ན་ནག་ཐིག་ཡོད་པ་དེའི་སྟེང་གི་
凡带有黑点的
ཡི་གེ་དང་མིང་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་དོན་དག་ནི
字词句就是这里所要
ནན་ཆེ་ཞིང་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་སྟོན་པ་དང་།
着重强调的部分
སྐད་ཆ་བཤད་མ་ཚར་བའི་རྗེས་སུ་
列举未完有所省略时
ནག་ཐིག་དྲུག་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་བ་ཡིས་
用六个黑点
ད་དུང་དེ་དང་འདྲ་བའི་སྐད་ཆའི་སྦྱོར་བ་རྗེས་མ་ཡོད་པ་
表示话语没有说完
སྟོན་པ་སོགས་ཀྱང་ངེས་པར་
还有其它省略等用法
རང་རེའི་བོད་སྐད་ལའང་སྦྱར་ན་ལེགས་པོ་རེད།
藏语中也完全可以使用
དེ་བཞིན་དུ་གུག་རྟགས་ལ་སོགས་པ་སྦྱར་ན་ཡང་
同样括号等用于藏文中
སྐད་ཆའི་སྦྱོར་བ་དེའི་ཞིབ་ཆ་འདོན་བཞིན་ཡོད་པས།
标明语句的意义区别
སྔར་ཡོད་པའི་ཚིག་ཕྲད་ཕལ་བའི་
因此在虚词特有的
ཚིག་རྟགས་ཀྱི་ནུས་པ་དག་ལ།
标点功能基础上
དེང་རབས་གསར་དུ་དར་བའི་མཚན་རྟགས་ཀྱི་སྒྲ་དག་སྦྱར་ན།
合理应用现在通行的标号
ད་གཟོད་བོད་སྐད་ཀྱང་དུས་རབས་ཀྱི་རྗེས་ཆོད་ཅིང་
增强藏语的现代特征的同时
སྐད་ཆ་གཞན་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པར་
与其它语言那样
དོན་གྱི་ཁྱད་པར་སོ་སོར་ཕྱེ་ཞིང་།
区别各个语词的不同意义
དུས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པར་གསལ་བའི་སྐད་ཆ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཐུབ་པ་རེད།
更能符合语言发展的时代需要
-课程导学
--课程导学
-1.1藏文产生的社会条件
-1.2广义藏文和狭义藏文的界定
--广义藏文
--狭义藏文
-1.3现行藏文与藏语的关系
--藏语的特点
--藏文的表现形式
-1.4藏文发展的时段划分
-章节测验--作业
-2.1 结绳达意的方式
--结绳字的产生
--结绳字的构件
-2.2 结绳达意的特点
--结绳字的数量
--结绳字的特点
-2.3 结绳达意的用途
--结绳字的内容
--结绳字的用途
-2.4 结绳达意的消亡
--结绳字的消亡原因
-章节测验--作业
-3.1象雄文字的性质
--象雄文字的性质
-3.2象雄文字的特点
--象雄文字的搭配
--象雄文字的特点
-3.3象雄文字的作用
--象雄文字的达意
-3.4象雄文字的消亡
-章节测验--作业
-4.1藏文字母及其读音
--藏文字母的设定
-4.2藏文字母的排列
--藏文字母的分组
--藏文字母的排列
-4.3藏文字母的分类
--藏文字母的分类
--藏文字母的搭配
-4.4藏文字母的形体
--藏文楷体字
--藏文行体字
-章节测验--作业
-5.1藏文字母的性别
-5.2藏文字母的意义
--藏文字母的构件
--藏文字母的意义
-5.3藏文字母的特点
--藏文的书写特点
--藏文的读音特点
-5.4藏文可读字数的统计
--藏文可读字的统计
--藏文的发展前景
-章节测验--作业
-6.1藏文正字学的建立
--藏文正字学的构建
-6.2藏文译语字的设定
-6.3藏文词语的厘定
-6.4藏文虚字的厘定
--部分虚字的增加
-章节测验--作业
-7.1完整地保存了古藏语的概貌
-7.2极大地提高了藏语的表达功能
-7.3有效地记录了藏语的发展变化
-7.4有效推动了各民族间的文化交流
-章节测验--作业
-8.1梵文的藏文撰写
-8.2八思巴文的仿造
-8.3嘉绒藏字的仿造
-8.4其他藏文艺术字
--藏文艺术字介绍
-章节测验--作业
-9.1藏文垂符符号的发展演变
-9.2藏文虚字的功能分类
-9.3可充当标点符号功能的虚字
-9.4藏文垂符与标点符号的区别
-章节测验--作业


